Een oude suikerfabriek tussen het historisch centrum van Veurne en het station heeft bijzonder veel potentieel om een nieuw stadsdeel te worden. Perfect gelegen en doorheen de jaren geëvolueerd naar een boeiende mix van natuur en oude verhalen en -na vele jaren - over de volledige oppervlakte eigendom van stad Veurne en WVI. De uitdagingen waren enorm en de (duurzaamheid)ambities groot om een kleine stad als Veurne uit te breiden met +/- 450 woonentiteiten, winkels, kantoren, een
muziekacademie en andere levendige functies. De projectvereniging ging op zoek naar een team van kwalitatieve architecten, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, ontwikkelaars en andere specialisten om dit unieke project te realiseren. Hoe creëer je een diversiteit aan woningen, gekoppeld aan levendige publieke plaatsen om op deze manier tot een nieuw, duurzaam stadsdeel te komen voor de Veurnenaar?
Het Suikerpark is het resultaat van een beeldbepalende reconversie aan de rand van de stad Veurne. Wat vroeger een oude suikerfabriek was is vandaag een duurzame wijk met tal van functies. De wedstrijd bestond erin een masterplan te ontwerpen en heel wat woningen en andere functies te realiseren rond een groot park. Er werd een analyse gemaakt van de openbare ruimtes in de stad. Het Suikerpark moest een boeiende toevoeging worden. Door bestaande bouwblokken af te werken en nieuwe bouwblokken te ontwerpen rond gemeenschappelijke binnentuinen wordt op een slimme manier met ruimte omgegaan.
Via een variatie aan woontypologieën moet een groot en breed draagvlak gecreëerd worden. Een mix van doelgroepen staat niet alleen ten dienste van een vlottere verkoop maar vormt de basis van een sociale meerwaarde waar inclusie centraal staat.
Het masterplan werd vormgegeven door één mobiliteit as toe te voegen. Door het toevoegen van deze weg kan het gemotoriseerd verkeer in de rest van het masterplan vermeden worden. Daarnaast werd een stedelijk plein en een stadspark ontworpen. Deze twee landschappelijke elementen vormen de basis van het masterplan. Rondom het plein worden meergezinswoningen voorzien met diverse bouwhoogtes. In het park worden woonvelden ontworpen voor grondgebonden woningen en de hoeken worden opgelost door creatieve nieuwe typologieën.
Het ontwerp is een resultaat van drie architecten die samen op zoek gaan naar het best passende beeldkwaliteitsplan. Een intense samenwerking en goed doordachte verdeling tussen de ontwerpers zorgt voor een éénheid in de diversiteit. Het beeldkwaliteitsplan werd sterk afgestemd om de identiteit van de buurt. Kleuren, vormen en kenmerken van de Wederopbouwarchitectuur werden gecombineerd met hedendaagse technieken, vormen en metselwerkverbanden. Een belangrijke eigenschap van deze lokale bouwtraditie is het gebruik van baksteenarchitectuur in beige – gele kleurtinten en gevarieerde dak volumes.
ontwerpend onderzoek
Zodra het groter verhaal gekend is, starten we het ontwerpend onderzoek op schaal van het projectgebied. We tekenen eerste concepten uit m.b.t. de publieke ruimte, de groenstructuren en de ontsluiting van de site. Doorheen de jaren werden bijzondere concepten uitgewerkt, onderzoeken gedaan en gedachten uitgewisseld. We geloven in de kracht van scenario’s hoe de beoogde kwaliteit de brug kan vormen tussen duurzaamheid, architecturale kwaliteit, budget en leefbaarheid. Deze plaats wordt immers een bijzondere plek voor heel wat nieuwe bewoners.
Wat Suikerpark kenmerkt, is de manier waarop open ruimte en gebouwde vorm met elkaar in dialoog gaan. Groene pleinen, een recreatief waterlandschap en wandel- en fietspaden vormen een robuust netwerk van publieke buitenruimte, waar de architectuur niet alleen functioneert als afsluiting van private leefgebieden, maar juist participeert in een collectieve stedelijke ervaring. Ruimtelijk ontwerp en landschapsarchitectuur zijn hierbij niet louter decoratief, maar vormen een integraal onderdeel van de stedelijke identiteit van Suikerpark. Zij organiseren circulatie, dragen bij aan klimaatadaptatie — bijvoorbeeld via groenblauwe infrastructuur — en ondersteunen sociale interactie door duidelijke publiek-private overgangen en uitnodigende verblijfsplekken. Architecturaal is Suikerpark geen monolithische ontwikkeling, maar een samenspel van verschillende bouwvolumes en typologieën. Het masterplan werd gerealiseerd door een interdisciplinair team van architecten en stedenbouwers waaronder B-architecten, Denc! Studio, A1AR Architects en Delva Landscape Architects. Deze partijen kozen bewust voor een variëteit aan woningvormen — van compactere rijwoningen en appartementen tot cohousing-concepten en toegankelijkheidswoningen — met het oog op diversiteit, flexibiliteit en sociale inclusie.
“Het doel is om meerwaarde te creëren op drie vlakken: ‘sociaal, economisch en milieugebied’ Met het Suikerpark zetten we daarin grote stappen ”
Duurzaamheid is een echte ruggengraat binnen het dossier. Van mobiliteit, tot tijdelijke invulling en energetische duurzaamheid. Een van de belangrijkste kenmerken van deze wijk is de duurzame manier waarop woningen worden verwarmd via een warmtenet. Dit systeem biedt tal van voordelen die niet alleen bijdragen aan het comfort van de bewoners, maar ook aan de ecologische voetafdruk van de wijk.
Het warmtenet in Suikerpark maakt gebruik van restwarmte uit lokale industrieën. Alle woongelegenheden worden verwarmd met industriële restwarmte van de chips oven van de nabijgelegen PepsiCo-fabriek. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verminderd en wordt de CO2-uitstoot aanzienlijk verlaagd.
Door warmte centraal te produceren en te distribueren, kunnen de woningen efficiënter worden verwarmd, wat leidt tot lagere energiekosten voor de bewoners. Bovendien vermindert het warmtenet de noodzaak voor individuele verwarmingssystemen, wat niet alleen kosten bespaart, maar ook de ruimte in de woningen optimaliseert.
De integratie van gemengde functies in het Suikerpark bevordert een levendige en duurzame gemeenschap. Wonen, werken en ontspannen komen samen in een omgeving die sociale interactie en een actieve levensstijl stimuleert. De aanwezigheid van ontspannen, winkels en openbare ruimtes maakt het voor bewoners mogelijk om hun dagelijkse behoeften op loopafstand te vervullen. Dit vermindert de noodzaak voor autoverkeer, wat de luchtkwaliteit verbetert en bijdraagt aan een gezondere leefomgeving. Suikerpark niet alleen een comfortabele woonomgeving, maar ook een model voor toekomstige projecten die de verduurzaming willen bevorderen. De combinatie van efficiëntie, ecologische verantwoordelijkheid en sociale cohesie maakt Suikerpark tot een inspirerend project voor de komende generaties.
De eerste fase woningen waren de ‘Brikkerijwoningen’. Dit zijn grondgebonden ééngezinswoningen en atelierwoningen. Deze fase is volledig afgerond en hier namen de eerste bewoners hun intrek in 2020. Een sterke lokale verankering is een rode draad doorheen het project. Zo werd hard ingezet op Co-creatie, deeleconomie, buurtplatformen, enz. De woningen werden ontworpen met voldoende eigen identiteit maar creëren een eenheid binnen het ruimere masterplan. De architectuur volgt een intense dialoog tussen context en innovatie door het gebruik van een ingetogen materiaal pallet.
De eerste fase werd volledig opgeleverd en de tweede fase staat in volle uitvoering. De uitdaging bestaat erin duurzame ideeën telkens weer op een innovatieve manier toe te passen. De concepten dienen bewaard te worden maar nieuwe elementen zorgen telkens voor een bijgestuurde visie. In de tweede fase worden de woonblokken rond de gemeenschappelijke tuinen gesloten. Zo ontstaan tal van typologieën rond een deeltuin en gemeenschappelijke buurtschuur. Een plaats waar ontmoeten centraal staat en op de grens tussen het publieke park en de private tuin. De taluds blijven een krachtig herkenningspunt in het ontwerp. Deze draaglijnen zijn niet alleen de basis voor een gesloten grondbalans maar zorgen tevens een voor zeer kwalitatieve zicht op het openbare park gecombineerd met een duidelijke privacy t.o.v. de bezoeker van het park.
Detaillering op ooghoogte is belangrijk voor de identiteit. De aansluiting van diverse volumes is een architecturaal uitgebalanceerd spel van kroonlijsthoogtes, platte daken, hellende daken en passende ornamenten. De hoeken worden op een creatieve manier opgelost met overmaatse circulatiekernen. Deze kernen vormen niet alleen een oplossing voor een stedenbouwkundige uitdaging maar vormen ook een plaats waar je als buren elkaar kan ontmoeten. Door daglicht en ruime maatvoering ontstaat er op deze plaats een semi publieke ruimte die duurzaamheid van het project kracht bijzet. Op de kop van ieder veld is er ook een zone voor meergezinswoningen voorzien om zo de kracht van de architectuur in de verf te zetten. De Suikertoren vormt met 8 bouwlagen hét architecturale accent van de volledige ontwikkeling.
