Wat als je een kerk teruggeeft aan de buurt?

De eerste gedachte was simpel: een nieuw kantoor. Maar al snel werd duidelijk dat dit project iets groters vroeg. Erfgoed betekent iets voor mensen. We breken op vandaag maar al te veel waardevol erfgoed af en het is dus ook niet vreemd dat het afbreken van gebouwen emoties oproept. Het bepaalt onze identiteit en verbondenheid, die op hun beurt mensen een gevoel van herkenning en trots geven. Het bevat geen enkele discussie dat dit gebouw moet blijven staan. Als onderdeel van onze cultuur, als onderdeel van wie we zijn. Maar het is geen evidentie dit gebouw terug te activeren. Het is niet de weg van de minste weerstand maar het is wel een weg die we graag willen inslaan. Laat ons er hier een inspirerend verhaal van maken. Vanaf het prille begin. 

De kerk herbestemmen betekent dan ook veel meer dan een nieuwe locatie voor ons kantoor. We willen het gebouw openwerken en openstellen voor de wijk, de naastliggende school en voor mensen van dichtbij en veraf. Een plaats waar ontmoeting centraal staat. Een plaats die, met respect voor het verleden, kijkt naar de toekomst zonder haar eigenheid te verliezen.

Het is niet verwonderlijk dat velen afhaken. Je moet talloze diensten met elkaar verzoenen: toegankelijkheid, brandweer, erfgoed, groen, enz. Bij iedere stap word je opnieuw geconfronteerd met de volle complexiteit van zo’n project. Geen makkelijk parcours, maar wel een opportuniteit om bruggen te bouwen en bij te leren. Je moet doorzetten en keuzes maken. Je moet durven investeren, ook al is dat niet altijd in het meest rationele. Je moet vooral willen een gebouw dat zoveel heeft bijgedragen aan het verleden ook willen laten bijdragen aan de toekomst. En die toekomst, die start vandaag. 

In afwachting van de finale invulling en de uiteindelijke werken willen we het gebouw vroeger activeren als tijdelijk kantoor. Zo zal ons kantoor aan de ene kant van de kerk een invulling krijgen, terwijl de omgevingsvergunning en de werken van het finale deel doorlopen worden. De perfecte uitgangspositie voor een circulair, duurzaam en maatschappelijk project.

In mijn lessen wijs ik studenten graag op de bijzondere impact die interieurarchitecten hebben op circulair bouwen, misschien wel meer dan architecten moet ik vaak toegeven aan de studenten Architectuur. Interieurarchitecten kunnen met beschikbare producten op de markt op zoek gaan naar een circulair ontwerp. En het zelf ook aan de man brengen. Een vrijheid die architecten door de Wet ’39 niet hebben. 

Een eerlijke wedstrijd, een sterk resultaat

We betrokken van bij het begin jonge ontwerpers bij dit project via een wedstrijd die eerlijk, betaald en ambitieus was.

Een wedstrijd moet creativiteit op een positieve manier stimuleren, in tegenstelling met de vele wedstrijden we jammer genoeg vaak in onze sector mogen ervaren. Ook hier willen we tonen dat een correcte manier een duurzame manier van samenwerken is. Studenten mochten zich kandidaat stellen met één A4 visietekst en twee referentiebeelden. De tekst moest beschrijven wat de referentiebeelden tonen en hoe ze de opdracht ontwerpmatig en circulair zouden aanpakken. Drie kandidaten werden geselecteerd en betaald via het statuut van jobstudent voor 120 uur. De winnaar mag het ontwerp - in samenwerking met ons kantoor - ook effectief realiseren. Zo leren ze: van creatief concept naar realiteit, rekening houden met budget, communiceren met aannemers en bouwheren, en circulaire materialen vinden en inzetten. Het resultaat was ronduit verbluffend. Met een beetje meer en minder konden ze alle drie rond de 120 werkuren afkloppen. Ze kregen elk één tussentijds overlegmoment en één uur presentatie. Een belangrijk element omdat het laat zien met hoeveel passie de studenten aan het werk waren.

Twee kandidaten - Marit en Margot - bundelden zelfs de krachten en bewezen dat 1+1 gelijk is aan 3. Samen evenveel uren, maar ze tilden elkaar naar een hoger niveau. Hun creativiteit wordt realiteit. Creativiteit die door creativiteit tot leven komt. Als architect kun je daar alleen maar van dromen. Prachtig om te zien hoe de symboliek van het gebouw als inspiratie diende om tot uitgewerkt concept te komen zonder daarbij anekdotisch te worden. Historische en context analyse, impressies, concept, plan moodboard en circulariteit vormden de uitgangsposities van het ontwerp. Jonge mensen en collega’s laten geloven in de kracht van het beroep en de kracht van duurzaamheid. Daar worden wij gelukkig van. En laat ons dan ook maar direct de daad bij het woord voeren: Practice what you preach!

De kerk is pas het begin

Er zijn projecten waarvan je de impact pas later volledig begrijpt. Er zijn er ook die je al tijdens het proces herinneringen geven - momenten waarvan je weet dat je er later met een glimlach op terugkijkt. De kerk is allebei. En we zijn nog maar begonnen. Wie wil mee bouwen?